Veelgestelde vragen

PFOA (tot 2012) en GenX (sinds 2012) zijn uitgestoten door Chemours/DuPont en in de omgeving terechtgekomen. En dus ook in moestuinen. In gebieden met hogere PFOA-verontreiniging kunnen groenten en fruit verhoogde gehalten aan PFOA bevatten. Dit is het geval in een groot aantal moestuinen in Dordrecht, Molenlanden, Papendrecht en Sliedrecht. Door gewassen uit vervuilde moestuinen te eten krijgen mensen zoveel PFAS binnen dat het RIVM effecten op de gezondheid niet kan uitsluiten. Op basis van moestuinonderzoek in 2022 geldt voor moestuinen in Dordrecht, Molenlanden, Papendrecht en Sliedrecht het RIVM-advies om niet of beperkt gewassen uit eigen tuin te eten. Meer informatie: https://www.ozhz.nl/dossiers/pfasinmijntuin/#pfas-in-moestuinen

Als uw tuin al is onderzocht heeft u een advies voor uw tuin gekregen. Als uw tuin nog niet is onderzocht geldt het advies van het RIVM over het eten van groente en fruit uit de (moes)tuin. Arcadis, een onafhankelijk advies- en ingenieursbureau, heeft advies gegeven over de manier waarop u groenten, fruit en planten het best water kunt geven. Deze adviezen vindt u op de website van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid.

In 2021 en 2022 hebben de gemeenten Dordrecht, Molenlanden, Papendrecht en Sliedrecht een onderzoek laten uitvoeren in verschillende moestuinen rondom Chemours Netherlands B.V. Er zijn 28 soorten groenten en fruit uit moestuinen met de nieuwste technieken onderzocht op PFOA, GenX en andere PFAS-stoffen. Dit onderzoek is in september 2023 afgerond. Uit dezelfde moestuinen zijn monsters genomen van grond, grondwater, water uit de sloot en regentonnen. Deze zijn door adviesbureau Arcadis ook onderzocht op PFAS. De resultaten daarvan kunt u teruglezen op de website van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid.

Het project komt voort uit gesprekken die de gemeenten Dordrecht, Molenlanden Papendrecht en Sliedrecht met Chemours hebben gevoerd over het vinden van manieren om weer veilig te kunnen consumeren uit eigen moestuin.

Stichting Moestuinherstel betaalt de kosten van de herstelwerkzaamheden. De stichting wordt gefinancierd door Chemours.

Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat fruitgewassen duidelijk minder PFOA opnemen dan groentegewassen. Ze zijn slechts voor een zeer gering deel van de hoeveelheid PFOA die u maximaal mag binnenkrijgen verantwoordelijk, en zijn daarom minder relevant.
Meer informatie over de gevolgen van PFAS voor fruit leest u in bijlage 1 van het Plan van Aanpak Moestuinen.

In het onderzoek naar PFAS in de eieren van hobbykippen is geen duidelijk verband gevonden tussen het PFAS-gehalte in de bodem en in de eieren. Inmiddels is uit onderzoek gebleken dat het hoge PFAS-gehalte in eieren van hobbykippen het gevolg is van regenwormen. Lees meer over het onderzoek naar het verband tussen regenwormen en PFAS in eieren van hobbykippen.

Nee, kippenrennen vallen niet binnen de projectopdracht. Kijk voor info over PFAS in eieren op www.pfasinfo.nl.

Het doel van het aanvullend bodemonderzoek is om een zo exact mogelijk beeld te krijgen van de aanwezigheid van de PFAS-verontreiniging in het gebied, zodat een gerichte aanpak per perceel mogelijk is. Soms is de concentratie PFOA hoger dan verwacht, soms lager. De uitkomsten van het aanvullend bodemonderzoek en de pilots gebruikt het projectbureau Moestuinherstel om de meest optimale en toegesneden vervolgaanpak voor de moestuinen uit te werken.

De hoeveelheid PFOA in de bovenlaag van de grond wordt onder andere beïnvloed door de mate van grondbewerking, de aard van de gewassen en de intensiteit van beregening. Grond die intensief wordt bewerkt bevat in de toplaag minder PFOA. Ook de herkomst van het gebruikte beregeningswater is van invloed. Leidingwater is schoon, maar in sommige delen van het gebied bevat slootwater relatief veel PFOA.

Ja, dit heeft zeker zin. Chemours is in 2012 gestopt met het gebruik van PFOA in het productieproces. Door schone grond in uw moestuin op te laten brengen, zal u uw moestuin weer veilig zonder beperkingen kunnen gebruiken. Het is niet waarschijnlijk dat deze grond opnieuw verontreinigd zal raken met PFOA.

Nee. Het project Moestuinherstel is alleen bedoeld voor tuinen die actief als moestuin in gebruik zijn of tot voor kort zijn geweest. Moestuinders die recent uit voorzorg zijn gestopt met het oog op de berichtgeving over PFOA-vervuiling kunnen wel meedoen.

De maatregelen voor een bepaalde locatie worden eerst voorgelegd aan de betrokken bevoegde gezagen. De bevoegde gezagen controleren ook of de werkzaamheden goed worden uitgevoerd.

Voor het herstelprogramma in Dordrecht is de gemeente Dordrecht het bevoegd gezag. Voor de gemeenten Molenlanden, Papendrecht en Sliedrecht vervult de provincie Zuid-Holland deze rol. De provincie heeft de dagelijkse uitvoering belegd bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ).

In 2026 voeren we herstelmaatregelen uit op twee of drie moestuincomplexen. Ook maken we een begin met de particuliere moestuinen. U krijgt bericht zodra uw tuin voor bemonstering aan de beurt is. We werken van groot naar klein: tuinen groter dan 50 m² worden in 2026 onderzocht, kleinere tuinen volgen in 2027. Tot die tijd adviseren we de algemene gebruiksadviezen van het RIVM te volgen.

Ja, u kunt zich nog voor herstelmaatregelen aanmelden. U kunt dat doen via deze link. Houd onze publicaties in de gaten en meld u aan voor onze nieuwsbrief.

Bij zwaardere verontreiniging adviseren we dringend om herstelmaatregelen uit te laten voeren, maar u bent niets verplicht. U als eigenaar beslist.

Onze aannemers halen de nieuwe grond bij grondbanken in de regio. Het gaat om een zorgvuldig samengesteld, gecertificeerd grondmengsel dat voldoet aan alle geldende normen.

Nee, Stichting Moestuinherstel voert uitsluitend herstelmaatregelen uit en schakelt hiervoor aannemers in.

Het bodemleven herstelt doorgaans binnen drie tot vier jaar. Hoe snel dat gaat, hangt af van factoren zoals grondbewerking, compostgebruik, gewaskeuze en teeltwijze.

Ja. Meng de nieuwe grond niet met de onderliggende bodem. Graaf, spit en frees alleen in de nieuw aangebrachte teeltlaag. Gebruik daarnaast geen slootwater waarvan bekend is, of vermoed kan worden, dat het verontreinigd is.

Als u weinig groenten uit eigen tuin eet, zijn herstelmaatregelen meestal niet nodig. We geven u wel graag gericht advies. Wacht ons bericht af of kies ervoor om zelf de teelaarde te vervangen.